Vrijstellingsbesluit: welke werken zonder omgevingsvergunning?
In Vlaanderen bepaalt het Vrijstellingsbesluit van 16 juli 2010, nagekeken in de geconsolideerde versie in november 2026, welke werken geen omgevingsvergunning vragen. Voorbeelden: een afsluiting van twee meter in de achtertuin, vrijstaande bijgebouwen tot 40 m² samen, zonnepanelen op het dak. Elke vrijstelling kent eigen voorwaarden.
Betrokken gewesten : Vlaanderen · Gepubliceerd op 13 november 2026 · Uitgever: Mac Ped SRL
Wat regelt het Vrijstellingsbesluit in Vlaanderen?
Het Vrijstellingsbesluit is het besluit van de Vlaamse Regering van 16 juli 2010 dat opsomt voor welke stedenbouwkundige handelingen u geen omgevingsvergunning nodig hebt. Voor woningen staat de lijst in artikel 2.1. Die geldt alleen voor werken in, aan en bij een hoofdzakelijk vergunde of vergund geachte woning. Is uw woning dat niet, dan kunt u op deze vrijstellingen niet rekenen.
Het besluit werd vaak gewijzigd. Wat hier staat, volgt artikel 2.1 zoals het geldt sinds 5 september 2026, nagelezen op de Vlaamse Codex in november 2026.
Welke werken aan uw woning zijn vrijgesteld?
Vrijgesteld zijn onder meer binnenverbouwingen, werken aan gevels en daken die de energieprestatie niet verslechteren en het bouwvolume niet wijzigen, buitenisolatie tot 26 centimeter zolang de rooilijn niet overschreden wordt, elektrische laadpalen en kleine tuinconstructies zoals een barbecue, een brievenbus of speeltoestellen. Zo staat het in artikel 2.1.
Raken een binnenverbouwing of gevel- en dakwerken aan de stabiliteit, dan geldt de vrijstelling alleen als u een architect aanstelt voor ontwerp en controle.
- Zonnepanelen op een plat dak: maximaal 1 meter boven de dakrand
- Zonnepanelen geïntegreerd in of op een hellend dak
- Zonnepanelen op een gevel: samen hoogstens vier vierkante meter per gevel
- Buitendeel van warmtepomp of airco: in de tuin, op een gevel of op een plat dak, tot op twee meter van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur
Tuinhuis, garage, carport, omheining of terras: wat mag in Vlaanderen?
Vrijstaande bijgebouwen die niet voor verblijf dienen, carports inbegrepen, zijn vrijgesteld in de zijtuin tot op 3 meter van de perceelsgrenzen en in de achtertuin tot op 1 meter. Samen met de bestaande vrijstaande bijgebouwen blijft de oppervlakte beperkt tot 40 m² per goed, de hoogte tot 3,5 meter, en het regenwater dat erop valt, blijft op uw eigen terrein.
Een houten garage los van de woning valt onder dezelfde regel als hij niet voor verblijf dient: de tekst maakt geen onderscheid naar materiaal. In de voortuin geldt deze vrijstelling niet.
In de achtertuin mag een bijgebouw ook op of tegen de perceelsgrens staan, als het tegen een bestaande scheidingsmuur komt en u die muur niet wijzigt.
- Afsluiting in zijtuin en achtertuin: tot twee meter hoog
- Gesloten afsluiting in de voortuin: tot 1 meter hoog
- Toegangspoort en open afsluiting in draad of draadgaas: tot twee meter hoog
- Terras, zwembad of andere niet-overdekte constructie in zij- of achtertuin: samen 80 m², tot op 1 meter van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur, regenwater op eigen terrein
Aan welke algemene voorwaarden moet u voldoen?
Artikel 2.2 legt bijkomende voorwaarden op. De meeste vrijgestelde werken moeten volledig binnen een straal van 30 meter van de woning gebeuren. Geen enkel werk mag een vergunningsplichtige functiewijziging meebrengen of het aantal woongelegenheden veranderen. Bijgebouwen, terrassen, opslag en een woonwagen mogen bovendien niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied liggen, parkgebied uitgezonderd.
Gevel- en dakwerken, buitenisolatie en zonnepanelen op een gevel of balkonafsluiting zijn niet vrijgesteld in werelderfgoed of de bufferzone ervan, en evenmin aan een gebouw dat in de inventaris van bouwkundig erfgoed staat zonder beschermd te zijn.
Wanneer vervalt de vrijstelling in Vlaanderen?
Volgens artikel 1.3 geldt de vrijstelling niet als de werken strijdig zijn met een gewestelijke, provinciale of gemeentelijke stedenbouwkundige verordening, of met de uitdrukkelijke voorwaarden van een eerdere omgevingsvergunning. Artikel 1.4 sluit ze ook uit bij strijdigheid met een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan, een bijzonder plan van aanleg of een verkaveling van minder dan vijftien jaar oud die niet op de gemeentelijke lijst staat.
De regels over beschermd onroerend erfgoed en archeologie blijven daarnaast gelden, zegt artikel 1.2. Artikel 1.6 sluit werken uit die geheel of gedeeltelijk liggen in een strook van vijf meter breed langs een ingedeelde waterloop.
Wat controleert u best voor u begint?
Ga eerst na of uw woning hoofdzakelijk vergund of vergund geacht is. Meet dan de afstand tot de perceelsgrenzen en tel de oppervlakte op van de bijgebouwen en terrassen die er al staan. Vraag ten slotte bij uw gemeente of een verordening, een plan of een verkaveling uw perceel raakt. Deze pagina geeft algemene informatie, geen advies over uw dossier.
Ontbreekt er een voorwaarde, dan valt het werk niet meer onder dit besluit. Ga dan na of u een omgevingsvergunning of een melding nodig hebt.
- Is uw woning vergund of vergund geacht?
- Blijft het werk binnen de afstanden en oppervlaktes?
- Geldt er een verordening, plan of verkaveling voor uw perceel?
- Is het gebouw beschermd of geïnventariseerd?
Bronnen
- Vrijstellingsbesluit, besluit van de Vlaamse Regering van 16 juli 2010, art. 2.1 ; art. 2.1, 2/1° ; art. 2.1, 3° ; art. 2.1, 4° ; art. 2.1, 5° à 7° ; art. 2.1, 8° ; art. 2.1, 8°/1 ; art. 2.1, 11° ; art. 2.2, 1° à 3° ; art. 1.3 ; art. 1.4 ; art. 1.6 (gelezen op 13 november 2026)
Algemene informatie, geen juridisch advies.
Onze diagnose zegt u of uw werken in Vlaanderen een omgevingsvergunning vragen, en op welk artikel dat steunt. Vergunningsdossier vanaf € 592,90 incl. btw, exacte prijs vóór elke betaling.